PSA-waarde bij prostaatkanker

De PSA-waarde drukt de hoeveelheid aanwezig PSA uit die aanwezig is in het bloed. PSA staat voor prostaat specifiek antigeen en is een eiwit dat in de prostaat wordt gemaakt. Dit eiwit zorgt ervoor dat het sperma vloeibaar is zodat de spermacellen makkelijk kunnen zwemmen.

Een kleine hoeveelheid PSA lekt altijd naar het bloed. Met een PSA-bloedtest kan een arts de PSA-waarde vaststellen. Dit is nuttig voor het vroegtijdig opsporen van prostaatkanker. Bij prostaatkanker zijn er verhoogde PSA-waardes zichtbaar in het bloed. PSA wordt ook wel eens tumormarker genoemd. 

Verhoogde PSA-waarde

Bij het interpreteren van de PSA-waarde houdt de arts altijd rekening met de leeftijd van de man bij wie de PSA-bloedtest is afgenomen. Oudere mannen hebben van nature een iets verhoogde PSA-waarde in het bloed. Dat komt doordat er bij oudere mannen meer PSA naar de bloedbaan lekt en de prostaat ook kan vergroten zonder dat er sprake is van kanker.

Dertien procent van de mannen boven de 55 jaar heeft een PSA-waarde van vier of hoger. Een verhoogde PSA-waarde hoeft bij oudere mannen dus niet altijd te duiden op een ernstige afwijking zoals prostaatkanker, maar duidt soms ook op een ontsteking van de prostaat (prostatitis) of een goedaardige vergrote prostaat.

Normale PSA-waarde

Een normale PSA-waarde bestaat niet echt. Een normale PSA-waarde is namelijk afhankelijk van de leeftijd en hoe groot de prostaat is. Wel is bij een verhoogde PSA-waarde de kans op het hebben van prostaatkanker hoger. Het omgekeerde is ook waar, blijkt uit de PSA-bloedtest een lage PSA-waarde dan is de kans op prostaatkanker kleiner. De onderstaande tabel vind je ‘normale’ PSA-waarde per leeftijdscategorie. 

LeeftijdPSA-waarde
40-49
Onder de 2,5
55-59Onder de 3,5
60-69Onder de 4,5
Ouder dan 70Onder de 6,5

Tabel: Leeftijd en normale PSA-waarde

De PSA-bloedtest is nooit 100 procent accuraat. Er is een klein aantal mannen met een lage PSA-waarde die toch prostaatkanker heeft. Bij een hoge PSA-waarde neemt de arts nog andere zaken in overweging zoals familiegeschiedenis en leeftijd, voordat hij verder onderzoek doet naar prostaatkanker.  

Wanneer PSA-bloedtest?

  • Een verslechtering van de gezondheid zonder reden. Zoals verminderde eetlust, vermoeidheid en bleekheid. 
  • Afwijkingen bij het rectale onderzoek
  • Plasklachten
  • Botpijn in de rug
  • Een spontane bloedprop in het been
  • Actief volgen van prostaatkanker

Bij een niet verhoogde PSA-waarde is geen verdere actie nodig. Bij een verhoogde PSA-waarde wordt, afhankelijk van de situatie, soms besloten om of verder onderzoek te doen of om de test na enige tijd te herhalen.